ماشینحساب
رقتسازی
محاسبهٔ حجم لازم از محلول استوک برای رسیدن به غلظت و حجم نهایی دلخواه، بههمراه طراحی سری رقت. محاسبه در مرورگر شما انجام میشود.
طراحی سری رقت
| لوله | غلظت | انتقال از لولهٔ قبل | حلال |
|---|
هر لوله با حجم کامل بسته میشود؛ پس از برداشتن حجم انتقالی، لولههای میانی به همان اندازه کم میشوند. فقط لولهٔ آخر حجم کامل را نگه میدارد.
فرمول
C₁ × V₁ = C₂ × V₂
- C₁
- غلظت محلول استوک
- V₁
- حجمی که باید از استوک بردارید — همان مجهول
- C₂
- غلظت نهایی موردنظر
- V₂
- حجم نهایی محلول
مثال حلشده
تهیهٔ یک میلیلیتر آنتیبادی با غلظت ۵۰ میکروگرم بر میلیلیتر از استوک ۱۰ میلیگرم بر میلیلیتر
- C₁ = 10 mg/ml
- C₂ = 50 µg/ml = 0.05 mg/ml
- V₂ = 1 ml
- اول واحدها را همخانواده کنید: ۵۰ میکروگرم بر میلیلیتر برابر ۰٫۰۵ میلیگرم بر میلیلیتر است.
- رابطه را برای V₁ حل کنید: V₁ = C₂ × V₂ ÷ C₁
- جایگذاری: V₁ = ۰٫۰۵ × ۱ ÷ ۱۰ = ۰٫۰۰۵ میلیلیتر
- حجم حلال برابر است با حجم نهایی منهای حجم استوک: ۱۰۰۰ − ۵ = ۹۹۵ میکرولیتر
پاسخ ۵ میکرولیتر استوک + ۹۹۵ میکرولیتر حلال — نسبت رقت ۱ به ۲۰۰
خطاهای رایج
- مخلوط کردن واحد جرمی و مولار در یک محاسبه. تبدیل میلیگرم بر میلیلیتر به میکرومولار بدون داشتن وزن مولکولی ممکن نیست؛ این ابزار در چنین حالتی هشدار میدهد بهجای آنکه عدد بیمعنی بدهد.
- اضافه کردن حجم نهایی بهجای حجم حلال. اگر ۱۰۰۰ میکرولیتر حلال به ۵ میکرولیتر استوک اضافه کنید، حجم نهایی ۱۰۰۵ میکرولیتر و غلظت کمتر از هدف میشود.
- برداشتن حجمهای زیر یک میکرولیتر با سمپلر. خطای نسبی در این حجمها بسیار بالاست؛ بهجای آن یک رقت واسط بسازید یا حجم نهایی را بزرگتر بگیرید.
- فراموش کردن اینکه در سری رقت، لولهٔ میانی پس از برداشتن حجم انتقالی کم میشود. فقط لولهٔ آخر حجم کامل را نگه میدارد.
پرسشهای متداول
اگر غلظت نهایی از غلظت استوک بیشتر باشد چه میشود؟
رقیقسازی نمیتواند غلظت را بالا ببرد، پس این حالت جواب فیزیکی ندارد و ابزار هشدار میدهد. برای رسیدن به غلظت بالاتر باید استوک غلیظتری تهیه کنید یا محلول را تغلیظ کنید.
واحد X و درصد یعنی چه؟
واحد X نشاندهندهٔ چند برابر بودن نسبت به غلظت کاری است؛ مثلاً بافر ۱۰X باید ده برابر رقیق شود. درصد معمولاً وزن به حجم است، یعنی یک درصد برابر یک گرم در صد میلیلیتر. هر دو نسبیاند و با واحدهای مولار یا جرمی قابل ترکیب نیستند.
برای سری رقت چه فاصلهای مناسب است؟
برای منحنی استاندارد معمولاً رقتهای دهبرابری یا دوبرابری استفاده میشود. دهبرابری دامنهٔ وسیعتری را پوشش میدهد و دوبرابری وضوح بیشتری در بازهٔ باریک میدهد. حجم هر لوله را طوری بگیرید که حجم انتقالی زیر بیست میکرولیتر نشود.